Chào anh em, chắc hẳn anh em chơi game FC/FIFA/PES hoặc thậm chí chỉ xem bóng đá thôi, anh em cũng đã biết hoặc đã nghe tới thuật ngữ xG. Vậy xG ( Expected Goal ) là gì mà nó quan trọng đến thế, tại sao nó được sử dụng nhiều đến thế ? Ngày hôm nay, mình sẽ chia sẻ tất tần tật những gì mình biết về chỉ số xG, đi sâu nhất có thể, bài viết có thể sẽ hơi dài và chi tiết, nhưng anh em nào đam mê có thể theo dõi hết nhé, tới cuối có tóm tắt đó nhaaaa !

Bắt đầu thôi !!

Expected goals (xG) là một con số thống kê vừa dùng để tính toán chất lượng của một tình huống ghi bàn, vừa để cho thấy khả năng trở thành bàn thắng của một tình huống. Việc sử dụng xG đang dần trở nên phổ biến hơn trong bóng đá ngày nay bởi kết quả của một trận đấu thường không phản ánh đúng thực tế những gì đã diễn ra trên sân.

xG sử dụng thước đo từ 0 đến 1 trên mỗi cú sút. Nếu giá trị xG của một cú sút càng gần tới 1, xác suất cú sút đó trở thành bàn thắng sẽ càng lớn và ngược lại. Ví dụ, một cú đá penalty có giá trị 0.76 xG. Giá trị này được dựa theo những dữ liệu từ xuyên suốt lịch sử bóng đá thế giới, khi 76% cú đá penalty được chuyển hóa thành bàn thắng.

Có rất nhiều cách khác nhau mà các công ty phân tích dữ liệu sử dụng để tính toán xG ở trong một trận đấu bóng đá. Từ kiểu chuyền, các tình huống trên sân cho đến bộ phận nào của cơ thể được sử dụng để dứt điểm, thậm chí những dữ liệu trong lịch sử cũng có thể được sử dụng để tính toán chất lượng các cơ hội. Trong bài viết ngày hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu hai cách phổ biến nhất được sử dụng để tính toán xG.

Tính xG như thế nào?

Nói thật thì… tớ cũng éo biết.

Không có bất kỳ cách tính đúng giá trị xG cả. Mỗi một công ty sẽ có một mô hình tính toán riêng của họ, tuy nhiên phần lớn các công ty sẽ dựa theo những khía cạnh dưới đây để đưa ra tính toán của mình (cộng thêm những khía cạnh được nhắc ở phía trên nữa):

• Số lượng cầu thủ phòng ngự xung quanh cầu thủ tấn công

• Khoảng cách của các cầu thủ phòng ngự

• Kiểu chuyền nào được sử dụng để đưa bóng tới vị trí của cầu thủ tấn công

• Vị trí của thủ môn

Ngoài ra còn có các tình huống dứt điểm khác nhau mà chúng ta phải tính đến, như:

• Dứt điểm từ tình huống mở (open play)

• Penalty

• Đá phạt (trực tiếp hoặc gián tiếp)

• Phạt góc

• Rebounds (bóng bật ra từ tay thủ môn, trúng khung gỗ, ...)

Nhưng trên hành trình tìm kiếm giá trị đích thực của xG, người ta đã tìm thấy một trong những mô hình tính toán xG đơn giản nhất như sau:

xG=0.10×số cú dứt điểm

Trong trường hợp này, tất cả những cú sút đều đều có giá trị ngang bằng nhau, bởi một cú sút trung bình sẽ có 10% trở thành bàn thắng. Mô hình này không được thực tế cho lắm bởi nó coi tất cả cú sút ở bất cứ tình huống hay khu vực nào trên sân đều có giá trị ngang bằng nhau.

Hai khía cạnh được sử dụng nhiều nhất trong việc tính toán xG sẽ được giải thích ở phần dưới đây:

Khoảng cách dứt điểm

Hãy nhìn vào ở phía trên. Về mặt logic mà nói, một cú tap-in tầm gần rõ ràng có khả năng ăn bàn cao hơn một cú dứt điểm từ xa. Do đó, cú sút ở vị trí A sẽ có xG lớn hơn so với cú sút ở vị trí B.

Lấy ví dụ, hãy nhìn vào bàn thắng mà James Ward-Prowse ghi được trong trận đấu gặp Manchester City vào tháng 11 năm 2019. Trong tình huống đó, Ederson cố gắng bắt bóng những bằng một cách nào đó bóng đá trượt ra khỏi tay anh và lăn đến vị trí của Ward-Prowse. Tiền vệ của Southampton chỉ đơn giản là đệm bóng vào lưới trống để mở tỉ số trận đấu. Do vậy, pha dứt điểm tầm gần này có một giá trị xG cực cao là 0.87.

Hơn thế nữa, giá trị xG cao chưa chắc đã đảm bảo cho việc có bàn thắng. Lấy ví dụ, tình huống bỏ lỡ của Brandon Williams khi Manchester United đánh bại Norwich City 4-0 vào tháng 1/2019. Cú dứt điểm chỉ cách 1 yard so với khung thành của Williams có giá trị xG lên tới 0.71. Đáng tiếc là cú dứt điểm của cầu thủ trẻ này lại không kết thúc ở trong lưới, mà lại kết thúc ở trên khán đài của sân Old Trafford.

Trong những con số thống kê thông thường, tình huống của Williams sẽ chỉ được tính như một cú dứt điểm chệch khung thành vô giá trị, trong khi thực tế lại cho thấy điều ngược lại. United có thể đã có thêm một bàn thắng từ cơ hội rõ rệt này. May mắn là Quỷ đỏ đang dẫn trước đối thủ ba bàn, khiến cho pha bỏ lỡ của Williams có thể dễ dàng được bỏ qua. Lợi ích của việc phân tích chính xác hơn chất lượng một cú sút là lý do chính vì sao xG đang ngày càng trở nên phổ biến hơn trong bóng đá.

Góc sút

Lại một shot chart khác, lại một câu hỏi khác. Cầu thủ nào sẽ có giá trị xG tốt hơn với cú sút của mình? Về logic, một cú dứt điểm ở góc mở sẽ dễ trở thành bàn thắng hơn so với một cú sút từ góc hẹp. Do đó, cú sút được thực hiện từ điểm Y ở hình ảnh trên sẽ có xG lớn hơn so với cú sút đến từ điểm X.

Hãy quay ngược thời gian trở về tháng 2 năm 2016. Thời điểm mà Mohamed Salah — khi đó vẫn còn là một cầu thủ của AS Roma — ghi bàn ở một góc sút cực hẹp trong trận đấu với Palermo. Bàn thắng khá giống với tình huống ấn định tỉ số 2-0 của chính Salah trong trận đấu giữa Liverpool với RB Salzburg tại UEFA Champions League mùa giải năm nay. Bàn thắng của Salah ghi được trong trận gặp Palermo chỉ có giá trị là 0.13 xG; tương đương với việc chỉ có 13% cơ hội trở thành bàn thắng.

xG trong game FC 26 ?

dể nói về xG (Expected Goals - Bàn thắng kỳ vọng) trong dòng game EA Sports FC/FIFA dưới góc nhìn của một game thủ chúng ta cần rạch ròi giữa bóng đá đời thực và cơ chế của một tựa game điện tử.

Người chơi casual thường nhìn vào chỉ số xG sau trận để đổ lỗi cho game ("Script/Handicap rồi, xG của tôi 4.5 mà ghi được có 1 bàn, đối thủ xG 1.2 mà ghi 2 bàn!"). Nhưng với game thủ chuyên môn, xG là một công cụ phân tích để tối ưu hóa lối chơi.

Trong bóng đá thực, sút xa có xG cực thấp (thường dưới 0.05). Nhưng trong FC 25/26, đây lại là một câu chuyện hoàn toàn khác do ảnh hưởng của Meta và PlayStyles.

• Điểm mù của xG: Một cú sút Finesse (cứa lòng) ngoài vòng cấm từ một cầu thủ sở hữu Finesse Shot+ (như Son Heung-min hay Salah) có thể có xG ghi nhận trong game chỉ là 0.08, nhưng tỷ lệ thành bàn thực tế trong Meta game có thể lên tới 60-70% nếu căn được Green Time.

• Ngược lại: Một pha lộn xộn trong vòng cấm, bạn dứt điểm bồi 2-3 nhịp liên tục khiến xG nhảy vọt lên, nhưng bóng liên tục đập trúng người hậu vệ (AI Auto-block) hoặc thủ môn có PlayStyle vẩy tay cứu thua.

Hệ thống xG của game đánh giá cơ hội một cách khá máy móc. Nó cho rằng một vị trí sút đối mặt có xG là 0.8.

• Tuy nhiên, 0.8 xG đó đặt vào chân của một trung vệ (CB) dâng cao sẽ có tỷ lệ vào thực tế khác hoàn toàn so với 0.8 xG đặt vào chân của Mbappe.

Tóm tắt lại cho anh em lười đọc :

• Ở bóng đá đời thực: xG (Bàn thắng kỳ vọng) dùng để đo lường chất lượng của một cơ hội (thang điểm 0-1) dựa trên các yếu tố như khoảng cách, góc sút, hay áp lực từ hậu vệ. Góc sút càng rộng, cự ly càng gần thì xG càng cao. Tuy nhiên, cơ hội xG cao ngất ngưởng cũng không đảm bảo 100% bóng sẽ nằm trong lưới.

• Trong thế giới FC 25/26: xG là thước đo "tư duy build-up và tạo cơ hội", chứ không đại diện cho "kỹ năng dứt điểm" hay bảo chứng cho chiến thắng.

• Sự thao túng của Meta và PlayStyles: Game vận hành khác đời thực. Một cú Finesse Shot+ ngoài vòng cấm dù xG chỉ 0.08 nhưng biết căn Green Time thì tỷ lệ thành bàn cực cao. Ngược lại, lộn xộn trong vòng cấm xG có thể vọt lên 2.0 nhưng vẫn bị AI Auto-block từ chối bàn thắng như thường.

• Con người thực hiện: Hệ thống game tính toán vô tri. 0.8 xG đặt vào mũi giày của R9 hay Mbappe nó mang sức sát thương hoàn toàn khác với 0.8 xG ở chân một ông trung vệ dâng cao.

Chốt lại: Lần tới đá rank, thay vì nhìn vào xG để đổ lỗi cho "script" hay "handicap", anh em hãy coi nó là công cụ để xem mình đã phối hợp chuẩn chưa, và tập trung nắn nót hơn cho nhịp vung chân cuối cùng anh em nhéeeeeeeee